Ek Gıdaya Yeni Başlayan Bebekler için En Doğru Besinler
Bebeklerin katı gıdayla tanışma süreci, ilk 6 ayı tamamlanmasından itibaren başlar. Ek gıda dönemi olarak adlandırılan bu zaman diliminde bebeklere farklı tadımlar yaptırılır. Anne sütü ve mamalarla koordine şekilde devam ettirilen ek gıda döneminde bebeklere verilmesi gereken temel ürünlerin dikkatli şekilde seçilmesi gerekir.
Ek gıdaya yeni başlayan bir bebeğe ilk olarak buharda haşlanmış sebze, muz ve avokado gibi temel ürünler verilir. Her bir ürünün 3 gün peş peşe tattırılması ve araya farklı bir gıda eklenmemesi alerji takibini yapabilmek adına önemlidir.
Tadım sürecinde bebeklere birkaç gün boyunca aynı ürün verilir. Ardından ürünlerin bebekte herhangi bir alerjik reaksiyon geliştirip geliştirdiği takip edilir. Ebeveynlerin dikkatle uygulaması gereken tadım süreci, bebeğin sağlıklı gıda tüketimi ve hassasiyeti bakımından ileriye dönük birçok bilgiyi ortaya çıkarır.
Alerjen durumu ve bebeklere belli bir yaş aralığından önce verilmesi yasak olan gıdalar, sürecin dikkatle yönetilmesini zorunlu hâle getirir. Verilen ürünlerin bebekte herhangi bir komplikasyon gelişip gelişmediği detaylı şekilde not edilmelidir.
Bakla, patlıcan, süt ve bal gibi riskli ürünler, belli bir aydan küçük bebeklere verilmez. Ek gıda sürecini en verimli şekilde yönetip bebeğinizin tüm lezzetleri tanımasını sağlamak adına belli başlı tavsiyeleri dikkate alabilirsiniz. Hem aileler hem de bebekler için oldukça heyecan verici bir süreç olan ek gıda dönemi, yeni tarifler ve lezzetlerle bir keşif sürecine dönüşebilir.
Bebeğinizin ek gıda döneminde tanıştığı temel ürünleri ve sürecin yönetimi hakkında merak ettiğiniz noktaları, yazımızda tüm detaylarıyla bulabilirsiniz.
Bebeğiniz Ek Gıdaya Hazır mı?
Bir bebeğin ek gıdaya hazır olmasının ilk şartı kendi kendine desteksiz ve dik şekilde oturabilmesidir. Mama sandalyesinde devrilmeden oturan ve sırtını yaslamadan da dik şekilde durabilen bir bebek, ek gıda için uygun gelişimi göstermiş sayılır.
Ancak bebeğin belirlenen dönemden daha erken bir zaman diliminde fizyolojik gelişimi tamamlama ihtimaline karşın bir 5-6 aylık sürenin tamamlanması beklenir. Bebek duruş olarak uygun pozisyonu yakalasa da yutma ve çiğneme refleksi 5 aydan daha erken zaman diliminde tam olarak gelişemez.
Katı gıda yerine sadece lezzet tadımı yaptırılmak istenmesi durumunda bebeklerin en az 4 aylık olması ve bu süreçten itibaren sadece sıvı şekilde minik tadımlar yaptırılması tavsiye edilir. Alerjen riskini engellemek açısından ilk tadımda karışımlar yerine tekli ürünler üzerinden ilerlenmesi tavsiye edilir.
Her zaman olduğu gibi ilk tadımlarda 3 gün kuralına uyulması ve her ürünün not edilmesi zorunludur. Bir bebeğin katı gıdaları yemeye hazır olduğunu gösteren fizyolojik bulgular arasında yemeklere karşı ilgi duyma, gördüğü her nesneyi ağzına götürme gibi refleksler yer alır. Bebeğinizin ek gıda dönemine geçebileceğini gösteren belirtileri birkaç başlıkla ele alabiliriz.
- Baş ve Boyun Kontrolünü Sağlamak
Bir bebeğin yiyeceği güvenle yutması için başını ve boyun kontrolünü sağlaması gerekir. Baş ve boyun refleksinin gelişimi, bebeğin başını dik şekilde tutup istediği yöne çevirmesiyle anlaşılır. Bu gelişimi sağlayan bebekler, verilen gıdaları nefes borusuna kaçmadan yutabilirler.
Başı öne ve arkaya doğru düşen bir bebek, ek gıda almaya uygun değildir. 6 ayın dolması durumunda bu bebeğe ek gıda başlamadan önce uzman görüşü alınması ve fizyolojik gelişimsel bozukluk olup olmadığının teyit ettirilmesi gerekir.
- Dik Şekilde Oturabilmek
Bebeğin devrilmeden dik pozisyonda oturabilmesi sindirim ve yutkunma fonksiyonlarının gelişimine işaret eder. Katı gıdayı yutabilme ve rahatça sindirebilme sinyallerini bebeğin oturuşundan anlamak mümkündür. Mama sandalyesinde veya herhangi bir zeminde, devrilmeden oturmak baş ve boyun kontrolü kadar önemli bir kriterdir.
- Dilde İtme Refleksinin Azalması
Yenidoğan döneminin ilk anından itibaren bebeklerin dilinde itme refleksi gelişir. Maddelerin nefes borusuna kaçmasını önleyen ve memeyi daha iyi kavramayı sağlayan bu refleks, ek gıda sürecine geçişle yavaş yavaş kaybolur. Dildeki itme refleksinin devam etmesi ve ağza verilen her şeyin geri çıkarılması gibi bulgular, katı gıdaya geçiş zamanının henüz gelmediğine işaret eder.
Bebeğin ağzına bir kaşık koyarak diliyle dışarı doğru itip itmediğini kontrol edebilirsiniz. Bebek, kaşığı içeri doğru çekmek yerine dışarı atıyorsa katı gıda için yeterli gelişime ulaşmamış demektir. Bu durumun tam tersi olarak da bebeğin kaşığı hemen kavraması ve içeri doğru çekmesi de ek gıda sürecine uygunluğu gösterir.
- Yiyeceklere Uzanmaya Çalışmak
Ek gıda dönemine geçiş olarak değerlendirilen 4-6 aylık süreçte, bebekler yiyecekleri ayırt etmeye başlar. Sofrada veya birinin elinde gördüğü her yiyecek ve içeceği algılayıp onlara doğru hamle yapmak ek gıdaya geçişin habercisidir.
- Her Nesneyi Ağza Götürmek
Buldukları her nesneyi ağzına götüren ve yalama refleksi gösteren bebek, vücut diliyle ek gıdaya geçişe hazır olduğunu söyler. Eliyle bir şeyleri ağzına alan bebekte çiğneme ve yutma refleksi koordineli hâle gelmeye başlar.
- Yemek Yenilen Ortama İlgi Duymak
Bebekler, başkalarının yemek yediği ortamlarda heyecanlanarak ek gıdaya geçişe hazır olduklarını gösterirler. Genellikle 4 ayın tamamlanmasının ardından bebekler yiyecek ve içecekleri ayırt etmeye başlar.
Başkalarının yemek yemesiyle de heyecanlanan ve sofraya uzanmaya çalışan bebekler, katı gıda ve tadım için uygun dönemdedir. Yemek yiyen kişiye ulaşmaya çalışmak ve gıdaya erişemediğinde ağlamak, sürecin başladığının en büyük belirtisidir.
Bebeklere İlk Olarak Ne Verilmeli?
Bebeklerin ilk besinleri genellikle ev yoğurdu, muz ve avokado gibi hafif ürünler arasından seçilir. Tek tek tadım yapma yöntemi kullanılarak bebeğe sunulması gereken ilk gıdalar, belli bir süreden sonra tek tabakta buluşturulur. Bu süreçte kullanılabilen temel ürünlerle birbirinden lezzetli ek gıda tarifleri hazırlanabilir. Bebeklere ilk olarak verilen ürünleri, tüketim tavsiyeleri ve faydalarıyla ele almak mümkündür.
Avokado Bebeklere Ne Zaman ve Nasıl Verilir?
6 ayını tamamlayan bebeklere, ek gıda olarak kontrollü şekilde avokado verilmesi tavsiye edilir. Besin değeri bakımından anne sütü kadar zengin bir içeriğe sahip olan avokado, sağlıklı yağlar kategorisindedir. B6, folat, E vitamini, C vitamini ve potasyum bakımından ciddi bir kaynak sayılan avokado, 100 gramında ortalama 14 gram lif içerir.
Bebeklerin sindirim sistemini düzenleyen lif ve posa, avokado sayesinde bağırsaklara ulaşır. Kabızlık ve ishal gibi durumları kontrol altına alabilen lifli gıdaların başında gelen avokado, doymuş yağ içeriğiyle beyin gelişimini destekler.
Bebeklerin günlük kalori ihtiyacının %40’lık bölümünü sağlıklı ve doymuş yağdan alması beklenir. İlk gıda tadımlarına avokado ile başlayarak hem beyin hem de bağırsak sağlığını desteklemek mümkündür.
Bebekler için Muz: Faydalı Bir İlk Gıda mı?
Sağlıklı bir karbonhidrat kaynağı olan muz, bebeklerin beslenmesinde mutlaka bulunması gereken enerji kaynağıdır. Tadı ve aroması sayesinde bebeklerin severek tükettiği bir lezzet sayılan muz, B6 ve diğer B vitaminleri başta olmak üzere potasyum, manganez ve magnezyum bakımından de oldukça zengindir.
Pektin yönünden zengin olan muz, bağırsak sağlığını korur. Kan şekerindeki dengeyi sağlayan pektin, bebeğin dengeli şekilde beslenmesini ve tokluk hissi yaşamasını sağlar. Sinir sistemini koruyan ve bağışıklık sistemini destekleyen muz, kas fonksiyonlarının gelişimine katkıda bulunur. Bebeğin kemik sağlığının gelişmesini desteklerken metabolizma ve sindirim sistemini de koruyan muz, ilk olarak verilmesi gereken gıda örnekleri arasındadır.
Tüketimi kolay bir meyve olan muz, anneler çantalarında taşıyıp her an bebeklerine verebildiği pratik bir seçenektir. İlk tadım döneminde çatalla ezilerek hafif pütürlü şekilde bebeğe tattırılması yeterlidir.
İlk günlerde muzu tek başına verirken ilerleyen dönemlerde avokado ile karışık bir püre hazırlanabilir. Karışımı tatlandırmak için hurma özü ve keçiboynuzu pekmezi gibi soğuk sıkım ürünleri kullanmak yeterlidir. 1 yaşından önce bebeklere bal yasak olduğundan hiçbir tarifte bal ve türevlerine yer verilmez.
Bebeklere Nohut: Besin Değeri ve İlk Sunum Önerileri
Lif, folat, demir, manganez, çinko ve protein bakımından zengin bir besin olan nohut, bebeklere sunulan ilk gıdalar arasındadır. Besleyici olduğu kadar lezzetiyle de öne çıkan nohut, baklagillerin sağladığı tüm faydaları barındırır. Bebeklerin bağışıklık sistemini desteklerken, kas, kemik ve kırmızı kan hücresi sağlığını da olumlu etkileyen nohut, gelişimi hızlandırır.
Gaz probleminin önüne geçmek için nohutları 1 gece suda bekletip kaynatmak gerekir. Nohutun kaynama suyunda beyaz köpükler oluştuğu anda tüm su dökülüp yenisi ile değiştirilir.
Tekrar kaynamaya bırakılan nohutun üzerine köpük çıkarsa kevgir yardımıyla hepsi toplanır. Bu sayede gaz yapıcı etkisi minimuma düşmüş nohutlar elde edilir. Tahin, avokado ve muz gibi ürünlerle karıştırarak sağlıklı bir nohut lapası hazırlayabilirsiniz.
Kahvaltı ve öğlen yemeği için ideal bir seçenek olan nohutu sadece yassı hâle gelecek şekilde ezip bebeklere atıştırmalık olarak sunmak da mümkündür. Nohut gibi ürünlerin pütürlü yapıya sahip olması sebebiyle 8-12 aylık dönemde taneli şekilde verilmesi öncesinde ise tamamen ezilmesi tavsiye edilir.
Balkabağı Bebekler için Neden İdeal Bir Başlangıç?
Yumuşak ve hafif tatlımsı yapısıyla bilinen balkabağı, besleyiciliği yüksek bir üründür. Bebeklerin ilk gıdaları arasında mutlaka yer alması gereken balkabağı, yüksek miktarda C ve A vitaminine sahiptir. Beta karoten yönünden de zengin olan balkabağı, bebeklerin kemik gelişimini destekler. Magnezyum, manganez ve kalsiyum gibi bileşenlere bol miktarda sahip olan bu ürünü, püre ve çorba hâlinde hazırlayabilirsiniz. Balkabağının ekstra tatlandırıcıya ihtiyaç duymaması bebeklerin severek tükettiği bir öğün olmasını sağlar.
Bebeklere Yumurta Ne Zaman Verilir? (Sarı ve Beyaz Ayrımı)
Bebeklerin yumurta tüketimi 6 aydan itibaren uygun görülse de öncesinde 1-2 haftalık farklı ürün tadımı yapılması daha güvenlidir. Yumurtanın alerjen uyarısı veren gıdalar arasında yer alması sebebiyle ilk tadımlarda değil ilerleyen dönemlerde verilmesi uygun görülür. Meyve ve sebze grubu ile başlayıp ortalama 2 haftalık alıştırma sürecinin ardından yumurta ve diğer süt ürünlerinin tadımına geçilir.
6-8 aylık dönemde yumurtanın sadece sarısı verilmeye başlanır. Beyaz kısmın alerjen özelliğinin yüksek olması sebebiyle 8-12 ay arası dönemde beslenmeye kontrollü şekilde eklenmesi tavsiye edilir. Herhangi bir alerjik reaksiyon gelişmemesi durumunda omlet ve haşlanmış yumurta gibi tariflerle bebeklerin beslenmesine dâhil edilir.
B2 ve B12 başta olmak üzere birçok vitamin yönünden zengin bir kaynaktır. Yumurta ile günlük protein ihtiyacının büyük bölümü karşılanır. Bebeğin ihtiyacı olan kolin, yumurtanın içinde yüksek miktarda bulunur. Yumurtada öne çıkan lutein ve zeaksantin adlı karoten grubu, bebeğin beyin ve göz sağlığının gelişimini destekler.
Kolin ve selenyum içeriği bakımından çok zengin bir kaynak sayılan yumurtanın, organik ibaresine sahip olan markalardan tercih edilmesi gerekir. Kafes yumurtalarında, belirtilen faydaların neredeyse hiç olmadığını ve bebeklere herhangi bir fayda sağlamadığını söylemek mümkündür. Serbest gezen tavuk veya organik ibaresine sahip yumurtalar, ek gıda döneminde kontrollü şekilde verilmeye başlanır.
Mercimek Bebekler için Güvenli mi? Nasıl Pişirilir?
Demir yönünden zengin bir kaynak sayılan mercimek, 7. Aydan itibaren bebeklere verilmesi tavsiye edilen güvenli bir gıdadır. Yeşil, sarı ve kırmızı mercimek türleri benzer faydalara sahip olduğundan bebeğin damak tadına göre istenen ürün kullanılabilir. Baklagil grubunda yer alan bu mercimek, gaz yapıcı bileşenlere sahip olduğundan mutlaka ön pişirme yapılır.
Bebeklerin kolik gaz sancısı ve bağırsak problemleri gibi kronik sorunlara yatkın olması sebebiyle mercimeğin pişirme tekniklerini özelleştirmek gerekir. Pişirme öncesinde birkaç saat soğuk suda bekletilen mercimekler, içindeki gaz yapıcı bileşenlerden büyük ölçüde ayrılır. Kaynama suyunda köpükler çıktığı an mercimeğin süzülüp yeni suyla doldurulması da bir püf noktasıdır. İkinci kaynamada suyun yüzeyine çıkan beyaz köpüklerin tamamı toplanır.
Birkaç aşamaya sahip olan mercimek pişirme işlemi, ürünün bebeklerde gaz yapma riskini minimuma indirir. Çorba, püre veya mini köfteler hâlinde hazırlanabilen mercimek, bebeklerin severek tükettiği bir lezzettir. Bebeklerine gluten vermek yerine sağlıklı atıştırmalık hazırlamak isteyen ebeveynler, mercimekten hazırlanan kurabiye, bisküvi ve kraker gibi tarifleri deneyebilirler.
Bebeklere Yoğurt Başlangıcı: Hangi Tür Yoğurt Tercih Edilmeli?
5. ayın sonlarına doğru evde mayalanmış tam yağlı yoğurtlar bebeklere verilebilir. Ek gıda sürecinin ilk günlerinden itibaren tüketimi uygun görülen yoğurt, inek, koyun ve keçi sütü gibi seçeneklere sahiptir. Market yoğurdu yerine evde mayalanmış bir yoğurt türünü tercih etmek bebeklerin probiyotik bakımından daha zengin beslenmesini sağlar.
Ek gıdanın ilk döneminde inek sütü alerjisi riskine karşın keçi ve koyun sütünden mayalanmış yoğurtları tercih etmek daha güvenlidir. İnek sütü alerjisi, ilk 6 aylık süreçte sinyallerini vermeye başladığından kullanım öncesinde doktor onayı almak ve bebeklere tek tadım usulüyle yoğurt vermek daha uygundur. 3 gün boyunca yoğurt tadımı yaptırarak bebekte herhangi bir alerjik reaksiyon olup olmadığı takip edilir. Yoğurt türleri, süt cinsine göre ayrılmalı ve her çeşidinin en az 3 gün tadım süresiyle bebeğe verilip takibi yapılmalıdır.
Dışkıda kan, kaşıntı, iştahsızlık ve kızarıklık gibi reaksiyonların görülmesi durumunda süt alerjisi riski dikkate alınıp derhal bir uzmana başvurulur. İnek sütü alerjisi tespit edilen çocuklara keçi ve koyun yoğurdu verilebilir. Besleyiciliği yüksek ve antibiyotik çıkma ihtimali daha az sayılan keçi sütü, ek gıda döneminde bebek gelişimini destekleyen faydalı bir tercihtir. Anne sütüne yakın olması sebebiyle bebeklerin keçi sütünden mayalanmış yoğurdu tüketmek daha sağlıklı görülür.
Muz, avokado ve soğuk sıkım pekmez karışımını yoğurtla tamamlayarak doyurucu ve besleyici bir öğün hazırlayabilirsiniz. Bebeklerin 7-8 aylık döneme gelmesiyle bu tarife organik irmik de ilave edilir. Sağlıklı bir kahvaltı seçeneği olan bu tarifte, uzun süre tok tutan ve bebeklerin kilo almasını kolaylaştıran faydalı içerikler bir aradadır.
Dikkatinizi Çekecek Diğer İçeriklerimiz:
